Założyciele Reunion – między historią a legendą

Podczas podróży do Reunion, w krótkim czasie i w różnych kontekstach, trzykrotnie spotykam się z przywołaniem historii pierwszych kolonistów na wyspie – „założycieli” Reunion.

Szczególnie podkreślana jest pierwsza ucieczka w góry malgaskich służących – najprawdopodobniej będących w przymusowej zależności od Francuzów, a więc de facto niewolników. Pewne wątpliwości dotyczące ich statusu budzi fakt, że zbiedzy mogli później powrócić do osady bez poniesienia kary.

Ucieczka ta, już u początków stałego osadnictwa, zapoczątkowała historię maronażu na wyspie i dała początek legendzie o „królestwie wolnych maronów”, bo tak właśnie – maronami – nazywano zbiegłych niewolników, którzy szukali wolności w niedostępnych górach.

Intrygującym pozostaje, jak głęboko nazwiska pierwszych kolonistów, imiona legendarnych maronów oraz nazwiska pierwszych osób urodzonych na wyspie wryły się w pamięć historyczną Reunion i jak często są przywoływane również dzisiaj.

Początki

1153 – Arabski geograf Al Idrissi sporządził mapę wyspy pod nazwą „ Dina Morgabin ”.

1513 – Portugalczycy wylądowali tam. Nawigator Pedro de Mascarenhas nadał nazwę archipelagowi Maskarenów , składającemu się z wysp Reunion, Mauritius i Rodrigues .

Pierwsze osady w Saint-Paul

1638 – francuski kapitan Salomon Goubert jako pierwszy formalnie ogłosił wyspę Mascareigne posiadłością Francji, ale nie założono tam kolonii.

1642 – Jacques de Pronis Na zlecenie Compagnie de L’Orient Pronis założył kolonię Fort-Dauphin na Madagaskarze. Płynąc na Madagaskar ponownie i oficjalnie przejął wyspę Mascareigne w imieniu króla Ludwika XIII. Wyspa nadal nosiła nazwę Mascareigne (lub Mascarin).

1646 – Pronis zesłał na wyspę Mascareigne dwunastu buntowników z Fort-Dauphin na Madagaskarze. Byli oni pierwszymi mieszkańcami wyspy, choć nie kolonistami w ścisłym znaczeniu. Francuzi zbadali wyspę, osiedlili się w Tour des Roches i nazwali swoją osadę Saint-Paul .

1649 – następca Pronisa, Étienne de Flacourt, ponowił akt objęcia wyspy Mascareigne w posiadanie i nadał jej nową nazwę „Île Bourbon” na cześć dynastii Burbonów.

1654 – Flacourt wysłał ośmiu Francuzów i sześciu Madagaskarczyków, aby zajęli się uprawą roślin, w tym tytoniu. Mieszkali oni na plantacji Saint-Paul do 1658 roku.

Flacourt stworzył mapę wyspy w oparciu o wskazówki 12 wygnańców, którzy dokonywali pomiarów na wyspie w trakcie swojego pobytu tam w latach 1646–1649.

Mapa Burbonów opublikowana w Historii Wielkiej Wyspy Madagaskaru, 1661, Étienne de Flacourt (BnF).
[ źródło: strona Terytorium Zachodnie, Reunion ]

Pierwsi stali mieszkańcy Burbonów

1663 – Od tego momentu datuje się początek stałego osadnictwa na wyspie. Wtedy Louis Payen i drugi Francuz (prawdopodobnie Pierre Pau) przybyli na wyspę wraz z grupą 10 Madagaskarczyków, w tym 3 nastoletnich dziewcząt. Po konflikcie w grupie, Malgasze uciekli w góry. Payen opuścił wyspę w 1665 roku.

1665 – przybywa 20 francuskich osadników pod wodzą Étienne’a Regnault, który stał się pierwszym oficjalnym komendantem wyspy. Regnault doprowadził do dołączenia poprzednich uciekinierów do swoich osadników w Tour des Roches. To właśnie tam urodziły się pierwsze kreolskie dzieci (Estienne Pau, syn Pierre’a Pau i Anne Billard, oraz Estienne Bellon, syn Jeana Bellona i Antoinette Arnaud),

1668 Anne Mousse była pierwszą kobietą urodzoną na wyspie. Jej rodzice, pochodzący z Madagaskaru, mogli przybyć w 1663 roku, ale nie ma sposobu, aby to potwierdzić. Od niej pochodzi wielu mieszkańców Reunionu i nazywana jest „babcią mieszkańców Reunionu”.

1674 „konstytucja” Reunion, rozporządzenie Jakuba de La Haye, królewskiego gubernatora francuskich posiadłości, to pierwsze spisane zasady administrowania wyspą.

  • Ścignie zbiegłych niewolników na Reunion

    Przerażająca jest lektura różnego rodzaju oficjalnych zapisków i formalnych dokumentów ukazujących w suchych słowach i beznamiętnych liczbach mechanizm tego ogromnego okrucieństwa. czytaj dalej

  • Pierwsza konstytucja Reunion

    Dokument zwięźle oddaje to, co było normą w czasach, gdy kolonizowano Reunion. Handel na szlakach zamorskich był kontrolowany i reglamentowany. Segregacja rasowa zaczyna znajdować swoje oparcie w prawie (tutaj w… czytaj dalej

  • Historia cukru (i nie tylko)

    Podróżując po wyspie wielokrotnie przejeżdżamy korytarzami drogi prowadzonymi wśród upraw trzciny cukrowej. Wydawało nam się, że ta gałąź gospodarki to symbol odległych kolonialnych czasów. Z lekkim zdziwieniem dowiadujemy się, że… czytaj dalej

  • Legenda wolnych Maronów

    Wokół prawdziwych ucieczek powstały legendy o wolnym „królestwie wnętrza wyspy”, zamieszkanym przez społeczności wolnych maronów, dowodzonych przez wielkich wodzów lub „królów”: Mafate’a, Cimendefa, Dimitile’a, Anchainga, królową Sarlave i innych. Legenda,… czytaj dalej

  • Wodospady Tamarin

    Z oddali nie sprawiały zbyt wielkiego wrażenia. Teren wokół też nie oczarowywał. Ale … czytaj dalej

  • Ilet de Oranges – La Nouvelle

    Trzeci dzień wędrówki w Cirque de Mafate wydaje się być kolejnym, zwykłym – jak na te warunki – dniem trekkingu. Może jest nieco dłuższy niż poprzednie, może przewyższenia w górę… czytaj dalej