{"id":4027,"date":"2026-08-12T16:11:23","date_gmt":"2026-08-12T14:11:23","guid":{"rendered":"https:\/\/wp.dlaczegopodrozuje.pl\/?p=4027"},"modified":"2026-08-17T10:51:11","modified_gmt":"2026-08-17T08:51:11","slug":"sciagnie-zbieglych-niewolnikow-na-reunion","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wp.dlaczegopodrozuje.pl\/?p=4027","title":{"rendered":"\u015acignie zbieg\u0142ych niewolnik\u00f3w na Reunion"},"content":{"rendered":"\n
\n
\n

O niewolnictwie s\u0142ysza\u0142 zapewne ka\u017cdy z nas. Kultura masowa i hollywoodzkie produkcje stworzy\u0142y wiele obraz\u00f3w nieludzkiego traktowania i okropnego cierpienia niewolnik\u00f3w.

Ale z tych obraz\u00f3w zazwyczaj przemawia jaki\u015b jednostkowy b\u00f3l, czyja\u015b osobista, indywidualna gehenna. Cz\u0119sto jest ona trudna, a by\u0107 mo\u017ce i niewystarczaj\u0105ca, aby wyobrazi\u0107 sobie skal\u0119 tej masowej, globalnej – jakby\u015bmy dzi\u015b powiedzieli – zbrodni.

Dla mnie przera\u017caj\u0105ca jest lektura r\u00f3\u017cnego rodzaju oficjalnych zapisk\u00f3w i formalnych dokument\u00f3w ukazuj\u0105cych w suchych s\u0142owach i beznami\u0119tnych liczbach mechanizm tego ogromnego okrucie\u0144stwa.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

Ucieczki w trudno dost\u0119pne wn\u0119trze wyspy wyst\u0119puj\u0105 si\u0119 na Reunion od samych pocz\u0105tk\u00f3w jej osadnictwa<\/a>. Najcz\u0119\u015bciej kojarzymy je ze zbieg\u0142ymi niewolnikami. Uciekali jednak r\u00f3wnie\u017c \u017co\u0142nierze i marynarze – dezerterzy aby unikn\u0105\u0107 niezno\u015bnych trud\u00f3w s\u0142u\u017cby. W g\u00f3ry udawali si\u0119 r\u00f3wnie\u017c biedni biali osadnicy (tzw. petit blancs<\/em>) w poszukiwaniu kawa\u0142ka w\u0142asnej ziemi lub – jak mia\u0142o to miejsce w latach 1671\u20131674 za rz\u0105d\u00f3w gubernatora La Hure<\/strong> – przed represyjn\u0105 w\u0142adz\u0105 lokalnych mo\u017cnow\u0142adc\u00f3w. To w\u0142a\u015bnie za spraw\u0105 tych ucieczek ju\u017c w 1674 roku pojawiaj\u0105 si\u0119 pierwsze dekrety nakazuj\u0105ce zg\u0142aszanie i \u015bciganie uciekinier\u00f3w<\/a>. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\n

Plansza prezentowana w Musee Villele<\/em><\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

Maronowie, czyli zbiegli niewolnicy, istnieli przez ca\u0142y okres niewolnictwa. Ich odsetek waha\u0142 si\u0119 od 2,5% do 7% ca\u0142kowitej liczby niewolnik\u00f3w, w zale\u017cno\u015bci od roku. Dla odniesienia, liczby niewolnik\u00f3w w przyk\u0142adowych latach wygl\u0105da\u0142y nast\u0119puj\u0105co: w 1689 roku na wyspie by\u0142o 102 niewolnik\u00f3w (na 314 mieszka\u0144c\u00f3w), w 1735 roku \u2013 6573, w 1779 roku \u2013 30 209, w 1810 roku \u2013 71 000 (na 100 ty\u015b. mieszka\u0144c\u00f3w), a w momencie abolicji w 1848 roku \u2013 60 000 niewolnik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Code Noir<\/h4>\n\n\n\n

Wraz z rozwojem plantacji, a zw\u0142aszcza po rozpocz\u0119ciu uprawy kawy, nasila si\u0119 waga problemu uciekinier\u00f3w, co odbija si\u0119 na kolejnych regulacjach og\u0142aszanych przez w\u0142adze wyspy. W 1723 roku opublikowany zostaje tzw. Code Noir dla Ile Bourbon<\/a> (dawna nazwa Reunion) – kr\u00f3lewski edykt reguluj\u0105cy status niewolnik\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n

\n

Art. XXXIII
\u201eNiewolnicy zbiegli, kt\u00f3rzy pozostan\u0105 w stanie ucieczki przez okres miesi\u0105ca od dnia, w kt\u00f3rym ich w\u0142a\u015bciciel dokona\u0142 zg\u0142oszenia u lokalnych urz\u0119dnik\u00f3w wymiaru sprawiedliwo\u015bci, zostan\u0105 zg\u0142oszeni przez wspomnianych urz\u0119dnik\u00f3w naszemu Prokuratorowi Generalnemu, kt\u00f3ry podejmie przeciwko nim post\u0119powanie; a w\u0142a\u015bciciele b\u0119d\u0105 zobowi\u0105zani do zg\u0142aszania ucieczek i powrot\u00f3w swoich niewolnik\u00f3w do najbli\u017cszych urz\u0119dnik\u00f3w w ci\u0105gu tygodnia, pod kar\u0105 grzywny.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Art. XXXVI
\u201eZezwala si\u0119 wszystkim mieszka\u0144com na chwytanie niewolnik\u00f3w zbieg\u0142ych i doprowadzanie ich do wi\u0119zienia lub przekazywanie ich w\u0142a\u015bcicielom, pod warunkiem natychmiastowego powiadomienia o tym urz\u0119dnik\u00f3w wymiaru sprawiedliwo\u015bci lub zarz\u0105dcy wi\u0119zienia [ge\u00f4lier]; Ci za\u015b, kt\u00f3rzy uj\u0119li rzeczonych niewolnik\u00f3w, otrzymaj\u0105 od w\u0142a\u015bcicieli wynagrodzenie uregulowane wed\u0142ug taryfy, kt\u00f3ra zostanie ustalona przez Najwy\u017csz\u0105 Rad\u0119 [Conseil Sup\u00e9rieur].\u201d<\/p>\n\n\n\n

Art. XXXVIII
\u201eOsoba zniewolona, kt\u00f3ra uciek\u0142a i pozostaje w stanie ucieczki przez okres miesi\u0105ca od dnia zg\u0142oszenia jej przez w\u0142a\u015bciciela organom \u015bcigania, b\u0119dzie mia\u0142a obci\u0119te uszy oraz wypalony znak lilii na jednym ramieniu. Za kolejn\u0105 ucieczk\u0119 trwaj\u0105c\u0105 miesi\u0105c zostanie jej przeci\u0119te \u015bci\u0119gno podkolanowe i wypalony znak lilii na drugim ramieniu. Za trzeci\u0105 ucieczk\u0119 poniesie kar\u0119 \u015bmierci.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Art. XXXIX
\u201eW\u0142a\u015bciciele skazanych na \u015bmier\u0107 niewolnik\u00f3w z powodu pope\u0142nionych przez nich przest\u0119pstw, jak r\u00f3wnie\u017c ci, kt\u00f3rych niewolnicy zostan\u0105 zabici podczas po\u015bcigu lub w trakcie stawiania oporu przy pr\u00f3bie uj\u0119cia, zostan\u0105 odszkodowani na podstawie wyceny, kt\u00f3rej dokonaj\u0105 przed wykonaniem wyroku lub po \u015bmierci uciekiniera dwaj mieszka\u0144cy mianowani polubownie przez w\u0142a\u015bciciela i przez naszego Prokuratora Generalnego; kwota wyceny zostanie podniesiona z podatk\u00f3w i op\u0142at nak\u0142adanych na ka\u017cdy nag\u0142\u00f3wek [t\u00eate] niewolnika w kolonii.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Art. XL
\u201eZabrania si\u0119 s\u0119dziom, naszemu Prokuratorowi Generalnemu i mieszka\u0144com przyznawania jakiejkolwiek rekompensaty w\u0142a\u015bcicielom, kt\u00f3rzy nie zg\u0142osili ucieczki swoich niewolnik\u00f3w urz\u0119dnikom wymiaru sprawiedliwo\u015bci w terminie przewidzianym w artykule XXXIII, lub kt\u00f3rych niewolnicy zostali skazani z powodu przest\u0119pstw pope\u0142nionych w czasie ich ucieczki.\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Wysoko\u015b\u0107 nagr\u00f3d – \u201epi\u00e8ce d\u2019Inde\u201d<\/h4>\n\n\n\n

W 1735 roku sformalizowano system nagr\u00f3d za schwytanie zbieg\u00f3w. Niewolnikowi, kt\u00f3ry schwyta\u0142 \u017cywcem marona oskar\u017canego o napa\u015b\u0107 na bia\u0142ych, obiecywano wolno\u015b\u0107, a za jego zabicie wyp\u0142acano 20 piastr\u00f3w. Na \u0142ask\u0119 m\u00f3g\u0142 liczy\u0107 nawet maron, je\u015bli dostarczy\u0142 w\u0142adzom g\u0142ow\u0119 innego zbiega. System uzupe\u0142nia\u0142y kolejne nagrody za chwytanie uciekinier\u00f3w, tworz\u0105c z ich \u015bcigania zorganizowany i op\u0142acalny proceder. W 1730 roku warto\u015b\u0107 doros\u0142ego niewolnika <\/strong>u\u017cywana przy rozliczeniach wynosi\u0142a oko\u0142o 75\u201390 piastr\u00f3w, zale\u017cnie od p\u0142ci i klasyfikacji. Tak wi\u0119c nagroda 20 piastr\u00f3w stanowi\u0142a wi\u0119c mniej wi\u0119cej od jednej pi\u0105tej do jednej czwartej <\/strong>tej warto\u015bci. W innym por\u00f3wnaniu nagroda stanowi\u0142a r\u00f3wnowarto\u015b\u0107 miesi\u0119cznego uposa\u017cenia cz\u0142onka grupy poszukiwawczej.<\/p>\n\n\n\n