B\u0119d\u0105c w Kathmandu pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej trafia si\u0119 do Thamelu, dzielnicy turyst\u00f3w. Kawa kosztuje tu ok. 25 rupii, co mniej wi\u0119cej wynosi 35 cent\u00f3w. Wystarczy odej\u015b\u0107 troch\u0119 w bok i zajrze\u0107 do kt\u00f3rej\u015b z czysto nepalskich dzielnic i ju\u017c mamy kaw\u0119 w cenie 5 rupii. Jednak ma\u0142o kt\u00f3ry turysta odwa\u017cy si\u0119 na taki krok. Obawa przed zatruciem skutecznie trzyma wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich w ich mi\u0119dzynarodowym, turystycznym rewirze. Agencje turystyczne, sklepiki z pami\u0105tkami, bary i restauracje oraz kioski internetowe tworz\u0105 wizerunek tej dzielnicy.<\/p>\n\n\n\n
Tych ostatnich nawet nie ma co liczy\u0107. S\u0105 dos\u0142ownie wsz\u0119dzie. W ka\u017cdym z nich zawsze jest kto\u015b w \u015brodku. Nie mo\u017cna te\u017c liczy\u0107 na specjalne wygody. Cz\u0119sto s\u0105 to pomieszczenia o wymiarach 3 x 4 metry z ciasno ustawionymi trzema, czterema stanowiskami. Wsz\u0119dzie po\u0142\u0105czenia modemowe i jednakowe ceny za dost\u0119p do Internetu. Za jedn\u0105 minut\u0119 jedna rupia, a za ca\u0142\u0105 godzin\u0119 \u2013 50 rupii. Wieczorem wsz\u0119dzie robi si\u0119 t\u0142oczno.<\/p>\n\n\n\n
Na ulicach Kathmandu w przedziwny spos\u00f3b mo\u017cna zetkn\u0105\u0107 si\u0119 ze zjawiskami makroekonomii. Bogata P\u00f3\u0142noc p\u0119dz\u0105ca ku Nowej Gospodarce i biedne, zacofane Po\u0142udnie. Mi\u0119dzy nimi pog\u0142\u0119biaj\u0105ca si\u0119 przepa\u015b\u0107. Pod\u0105\u017caj\u0105c z Thamelu przez Ashok w kierunku Durbar Square\u2019u wyra\u017anie wida\u0107, gdzie ko\u0144czy si\u0119 dzielnica turyst\u00f3w. Znikaj\u0105 bary i kioski internetowe. W lilipucich kom\u00f3rkach gnie\u017cd\u017c\u0105 si\u0119 sprzedawcy wszelakiego dobra: ziaren, nasion, pude\u0142ek, puszek, work\u00f3w, drobiu, owoc\u00f3w i wszystkiego, co mo\u017ce nam si\u0119 kojarzy\u0107 z pchlim targiem. Tutaj bia\u0142y cz\u0142owiek nie jest ju\u017c klientem. Tutaj za jedn\u0105 rupi\u0119 dzieciaki przybiegaj\u0105 kupi\u0107 woreczek czego\u015b do jedzenia. Nawet kiedy potem trafiasz na nowoczesn\u0105 \u2013 jak na tutejsze warunki \u2013 dwupasmow\u0105 New Road, nie mo\u017cesz si\u0119 pozby\u0107 wra\u017cenia, \u017ce i ta ulica \u017cyje innym \u017cyciem ni\u017c turystyczny Thamel.<\/p>\n\n\n\n
Zwiedzaj\u0105c zabytki Doliny Kathmandu, trafiam do Swayambunath. Wielka stupa buddyjska posadowiona na niewielkim wzg\u00f3rzu par\u0119 kilometr\u00f3w na zach\u00f3d od Kathmandu. Miejsce uznane przez UNESCO za \u015bwiatowe dziedzictwo kultury. Wchodz\u0105c na jej teren, zauwa\u017cam tablice z wypisanymi 23 dzia\u0142aniami, jakie ostatnio podj\u0119to dla ochrony i odnowy obiektu. Wida\u0107, \u017ce tekst pisany by\u0142 odr\u0119cznie, bez u\u017cywania szablon\u00f3w liter. Wyra\u017anie \u017ale rozplanowany. Niekt\u00f3re zdania \u015bci\u015bni\u0119te, aby tylko si\u0119 zmie\u015bci\u0142y na tablicy, inne pisane z rozmachem. Pewnie bym tej tablicy w og\u00f3le nie zauwa\u017cy\u0142, gdyby nie grupa Nepalczyk\u00f3w stoj\u0105cych przed ni\u0105. Jeden z nich pod dyktando pozosta\u0142ych poprawia ko\u015blawe litery i w miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci usuwa ewidentne b\u0142\u0119dy w angielskiej pisowni. Za kilka godzin ma przyjecha\u0107 tutaj delegacja UNESCO.<\/p>\n\n\n\n
Czytam wi\u0119c z uwag\u0105 list\u0119 dokona\u0144. Doprowadzono wod\u0119 do obiektu. Doprowadzono elektryczno\u015b\u0107 i zainstalowano o\u015bwietlenie, z wyra\u017anym dopiskiem \u201etam gdzie potrzeba\u201d. Naprawiono schody prowadz\u0105ce na wzg\u00f3rze. Czytam i my\u015bl\u0119 sobie, jakie to dalekie od aran\u017cacji tego typu miejsc w Europie czy Ameryce. Nie ma monitor\u00f3w z elektronicznym, wieloj\u0119zycznym przewodnikiem. Nie ma do wypo\u017cyczenia przeno\u015bnych magnetofon\u00f3w. Nie ma film\u00f3w wideo. Tu cywilizacja dopiero zakrada si\u0119 z wodoci\u0105gami i przewodami elektrycznymi. I by\u0107 mo\u017ce b\u0119d\u0105 to ostatnie zdobycze techniki, jakie tu zagoszcz\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Bo oto mo\u017ce si\u0119 okaza\u0107, \u017ce zamiast wydawa\u0107 miliony dolar\u00f3w na zagospodarowanie terenu, \u0142atwiej i taniej b\u0119dzie wykona\u0107 stron\u0119 WWW, oferuj\u0105c\u0105 wirtualny spacer po obiekcie. Serwery i routery \u0142atwej postawi\u0107 ni\u017c parkingi, toalety, kasy biletowe i im podobne budynki. I mo\u017ce to jest w\u0142a\u015bnie spos\u00f3b na ochron\u0119 \u015bwiatowych dziedzictw kultury i utrzymanie ich w stanie, w jakim trwa\u0142y przez wieki? Mo\u017ce i tak, tylko co wtedy stanie si\u0119 z turystami i z ich pieni\u0119dzmi?<\/p>\n\n\n\n
Nepal, Kathmandu, 4 pa\u017adziernika 2000 r.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" B\u0119d\u0105c w Kathmandu pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej trafia si\u0119 do Thamelu, dzielnicy turyst\u00f3w. Kawa kosztuje tu ok. 25 rupii, co mniej wi\u0119cej wynosi 35 cent\u00f3w. Wystarczy odej\u015b\u0107 troch\u0119 w bok i zajrze\u0107 do kt\u00f3rej\u015b z czysto nepalskich dzielnic i ju\u017c mamy kaw\u0119 w cenie 5 rupii. Jednak ma\u0142o kt\u00f3ry turysta odwa\u017cy si\u0119 na taki krok. Obawa przed zatruciem skutecznie trzyma wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich […]<\/p>\n","protected":false},"featured_media":0,"parent":3679,"menu_order":0,"template":"story-e-wiat","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false},"tags":[],"slide":[625],"class_list":["post-3708","story","type-story","status-publish","format-standard","hentry","slide-e-swiat"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wp.dlaczegopodrozuje.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/story\/3708","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wp.dlaczegopodrozuje.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/story"}],"about":[{"href":"https:\/\/wp.dlaczegopodrozuje.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/story"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wp.dlaczegopodrozuje.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/story\/3679"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wp.dlaczegopodrozuje.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3708"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wp.dlaczegopodrozuje.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3708"},{"taxonomy":"slide","embeddable":true,"href":"https:\/\/wp.dlaczegopodrozuje.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fslide&post=3708"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}