Varanasi, naj\u015bwi\u0119tsze z hinduskich miast, jest tak stare, \u017ce \u2013 jak mawiaj\u0105 sami Hindusi \u2013 kiedy zak\u0142adano Rzym, ono ju\u017c by\u0142o \u017cyw\u0105 histori\u0105 \u015bwiata. Dzi\u015b milionowa aglomeracja, w nietypowy spos\u00f3b dla miast le\u017c\u0105cych nad rzek\u0105, roz\u0142o\u017cy\u0142a si\u0119 tylko na lewym brzegu Gangesu. Prawy, ob\u0142o\u017cony mu\u0142em naniesionym przez wody i poro\u015bni\u0119ty drzewami, stanowi idealn\u0105 sceneri\u0119 dla wschodz\u0105cego wprost nad nim s\u0142o\u0144ca. W porze monsun\u00f3w granat w\u00f3d Gangesu zlewa si\u0119 tam u linii horyzontu z b\u0142\u0119kitem nieba. Zbudowane na lewym brzegu ogromne kamienne \u201ebramy\u201d (ghats) chroni\u0105 miasto przed wodami Matki Rzeki.<\/p>\n\n\n\n
Kilkudziesi\u0119ciometrowe schody sprowadzaj\u0105 pielgrzym\u00f3w ze wzg\u00f3rza wprost do \u015bwi\u0119tych w\u00f3d Gangesu. Od tysi\u0119cy lat ka\u017cdego poranka t\u0142umy Hindus\u00f3w przychodz\u0105 tu przywita\u0107 s\u0142o\u0144ce.<\/p>\n\n\n\n
W\u0142a\u015bciciel hotelu, wychodz\u0105c naprzeciw oczekiwaniom turyst\u00f3w, organizuje porann\u0105 przeja\u017cd\u017ck\u0119 \u0142\u00f3dk\u0105 po rzece. Do tego proponuje \u201ezwiedzanie\u201d starej dzielnicy, co sprowadza si\u0119 do wizyty u zaprzyja\u017anionego handlarza jedwabiem. Nim jednak trafimy w r\u0119ce sklepikarza, zostajemy oprowadzeni po znajduj\u0105cym si\u0119 obok warsztacie tkackim, w kt\u00f3rym wyrabia si\u0119 sprzedawane przez niego tkaniny. Wchodzimy do niskiego, ciemnego pomieszczenia i oto moim oczom ukazuje si\u0119 maszyna tkacka \u017cywcem wyj\u0119ta z XIX-wiecznej Anglii. Taka, o jakiej gdzie\u015b u pocz\u0105tk\u00f3w mojej przygody z informatyk\u0105 czyta\u0142em w ksi\u0105\u017ckach, w kt\u00f3rych okrzykni\u0119to j\u0105 protoplast\u0105 dzisiejszych komputer\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Drewniana konstrukcja z mas\u0105 przeplataj\u0105cych si\u0119 wzajemnie linek i sznurk\u00f3w. Siedz\u0105cy na klepisku ch\u0142opak szybko poci\u0105ga za ram\u0119, do kt\u00f3rej przymocowany jest rz\u0105d linek. Przerzuca z jednej strony na drug\u0105 jedwabn\u0105 ni\u0107 i znowu poci\u0105ga za ram\u0119. Zmiana u\u0142o\u017cenia linek, jedne id\u0105 do g\u00f3ry, inne na d\u00f3\u0142, i ponowne przeci\u0105gni\u0119cie nici. Rz\u0105dek za rz\u0105dkiem i uk\u0142ada si\u0119 wz\u00f3r jedwabnego szala. A uk\u0142adem linek, przez kt\u00f3re przeci\u0105ga ni\u0107, steruje zamocowana u g\u00f3ry perforowana ta\u015bma wykonana z drewnianych deseczek. I tak oto w mie\u015bcie, kt\u00f3re jest \u017cyw\u0105 histori\u0105 hinduizmu, zobaczy\u0142em maszyn\u0119 b\u0119d\u0105c\u0105 \u017cyw\u0105 histori\u0105 informatyki.<\/p>\n\n\n\n
Histori\u0119 Varanasi, obok rytualnych k\u0105pieli, tworz\u0105 obrz\u0105dki pogrzebowe sprowadzaj\u0105ce si\u0119 do kremacji cia\u0142 nad brzegami Gangesu. Kilka p\u0142on\u0105cych na brzegu stos\u00f3w przykuwa uwag\u0119 i wprawia w zadum\u0119. Kiedy jednak przenosz\u0119 wzrok na przeogromne sterty drewna zalegaj\u0105ce okoliczne place, u\u015bwiadamiam sobie skal\u0119 tego obrz\u0105dku, kt\u00f3ra po prostu przyt\u0142acza. Dziesi\u0105tki tysi\u0119cy bali drewna. Uczucie podobne do tego, kt\u00f3re mamy w Zaduszki, patrz\u0105c po zmroku na po\u0142acie cmentarnej ziemi roz\u015bwietlone tysi\u0105cami zniczy.<\/p>\n\n\n\n
Domowie \u2013 najni\u017csza z kast zajmuj\u0105ca si\u0119 kremacj\u0105 zw\u0142ok \u2013 zarabiaj\u0105 na swej profesji krocie. Na ty\u0142ach pogrzebowych stos\u00f3w stoj\u0105 pot\u0119\u017cne, stalowe wagi. Ka\u017cdy kilogram drewna wi\u0119cej zakupiony przez rodzin\u0119 zmar\u0142ego to wi\u0119kszy ho\u0142d jemu oddany i zarazem setki rupii wi\u0119cej do kasy Dom\u00f3w. W\u0142adze miasta, aby zapobiec wrzucaniu do rzeki nie dopalonych cia\u0142, otworzy\u0142y kilka lat temu krematorium elektryczne. Dzi\u015b udaj\u0105 si\u0119 tam ci, kt\u00f3rych nie sta\u0107 na zakup drewna. Ale mo\u017ce za par\u0119 lat b\u0119d\u0105 przychodzi\u0107 tam wszyscy. Czy w ten spos\u00f3b mia\u0142aby zagin\u0105\u0107 odwieczna tradycja?<\/p>\n\n\n\n
Trudno czu\u0107 wielk\u0105 sympati\u0119 do miejsc, w kt\u00f3rych chodzi si\u0119 zanurzonym niemal\u017ce po kostki w krowim \u0142ajnie, ludzkich ekskrementach i gnij\u0105cych \u015bmieciach. Mimo to chcia\u0142bym, aby te \u015bwi\u0119te stosy przetrwa\u0142y starcie z ich zelektryfikowan\u0105, XX-wieczn\u0105 wersj\u0105. I cho\u0107 us\u0142ugi pogrzebowe, zreszt\u0105 jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 us\u0142ug w og\u00f3le, zagoszcz\u0105 kt\u00f3rego\u015b dnia na sta\u0142e w Internecie, to wierz\u0119, \u017ce s\u0105 takie miejsca i takie obyczaje, kt\u00f3re stawi\u0105 czo\u0142o Nowej Gospodarce.<\/p>\n\n\n\n
Indie, Varanasi, 2 listopada 2000 r.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Varanasi, naj\u015bwi\u0119tsze z hinduskich miast, jest tak stare, \u017ce \u2013 jak mawiaj\u0105 sami Hindusi \u2013 kiedy zak\u0142adano Rzym, ono ju\u017c by\u0142o \u017cyw\u0105 histori\u0105 \u015bwiata. Dzi\u015b milionowa aglomeracja, w nietypowy spos\u00f3b dla miast le\u017c\u0105cych nad rzek\u0105, roz\u0142o\u017cy\u0142a si\u0119 tylko na lewym brzegu Gangesu. Prawy, ob\u0142o\u017cony mu\u0142em naniesionym przez wody i poro\u015bni\u0119ty drzewami, stanowi idealn\u0105 sceneri\u0119 dla wschodz\u0105cego wprost nad […]<\/p>\n","protected":false},"featured_media":0,"parent":3679,"menu_order":0,"template":"story-e-wiat","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false},"tags":[],"slide":[625],"class_list":["post-3724","story","type-story","status-publish","format-standard","hentry","slide-e-swiat"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wp.dlaczegopodrozuje.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/story\/3724","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wp.dlaczegopodrozuje.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/story"}],"about":[{"href":"https:\/\/wp.dlaczegopodrozuje.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/story"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wp.dlaczegopodrozuje.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/story\/3679"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wp.dlaczegopodrozuje.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3724"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wp.dlaczegopodrozuje.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3724"},{"taxonomy":"slide","embeddable":true,"href":"https:\/\/wp.dlaczegopodrozuje.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fslide&post=3724"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}