Francuski kolonializm przeszed\u0142 dwa odmienne etapy:<\/p>\n\n\n\n
\n
I imperium kolonialne – <\/strong> od XVI wieku do kl\u0119ski Napoleona w 1815 roku, skoncentrowane g\u0142\u00f3wnie w Ameryce, na Karaibach i w Indiach. By\u0142o przede wszystkim imperium handlowo-plantacyjnym, opartym na koloniach ameryka\u0144skich, niewolnictwie, handlu futrami i plac\u00f3wkach w Indiach. <\/li>\n\n\n\n
II imperium kolonialne –<\/strong> od podboju Algierii w 1830 roku do zasadniczej dekolonizacji w latach 1954\u20131962, obejmuj\u0105ce przede wszystkim Afryk\u0119 i Indochiny. Mia\u0142o charakter g\u0142\u00f3wnie terytorialny. Opiera\u0142o si\u0119 na wojskowym podboju Afryki i Indochin, nier\u00f3wno\u015bci prawnej, pracy przymusowej, podatkach oraz eksploatacji surowc\u00f3w.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n
Po dekolonizacji Francja zachowa\u0142a liczne terytoria zamorskie, m.in. Gwadelup\u0119, Martynik\u0119, Gujan\u0119, R\u00e9union, Majott\u0119, Polinezj\u0119 Francusk\u0105 i Now\u0105 Kaledoni\u0119. W \u015bwietle prawa francuskiego nie s\u0105 one dzi\u015b koloniami, lecz departamentami albo wsp\u00f3lnotami zamorskimi; status cz\u0119\u015bci z nich, zw\u0142aszcza Nowej Kaledonii i Polinezji Francuskiej, nadal wyst\u0119puje jednak w mi\u0119dzynarodowej debacie o dekolonizacji.<\/p>\n\n\n\n
Jacques Cartier dotar\u0142 do Zatoki \u015awi\u0119tego Wawrzy\u0144ca i og\u0142osi\u0142 te ziemie posiad\u0142o\u015bci\u0105 kr\u00f3la Francji.<\/td><\/tr>
1605\u20131608<\/strong><\/td>
Akadia i Kanada<\/td>
Za\u0142o\u017cono Port-Royal i Qu\u00e9bec. Powsta\u0142a Nowa Francja, oparta na handlu futrami, misjach katolickich i sojuszach z cz\u0119\u015bci\u0105 lud\u00f3w rdzennych.<\/td><\/tr>
1624\u20131665<\/strong><\/td>
Karaiby, Gujana i R\u00e9union<\/td>
Rozpocz\u0119to kolonizacj\u0119 m.in. Martyniki, Gwadelupy, Gujany i wyspy Bourbon, dzisiejszego R\u00e9union.<\/td><\/tr>
1659<\/strong><\/td>
Senegal<\/td>
Za\u0142o\u017cono Saint-Louis, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 o\u015brodkiem handlu z\u0142otem, gum\u0105 arabsk\u0105 i niewolnikami.<\/td><\/tr>
1664\u20131674<\/strong><\/td>
Indie i Ocean Indyjski<\/td>
Utworzono Francusk\u0105 Kompani\u0119 Wschodnioindyjsk\u0105. Francja za\u0142o\u017cy\u0142a plac\u00f3wki w Indiach, m.in. w Pondich\u00e9ry.<\/td><\/tr>
1682<\/strong><\/td>
Dolina Missisipi<\/td>
La Salle og\u0142osi\u0142 dorzecze Missisipi francusk\u0105 posiad\u0142o\u015bci\u0105 i nazwa\u0142 je Luizjan\u0105.<\/td><\/tr>
1685<\/strong><\/td>
Kolonie francuskie<\/td>
Wprowadzono Code noir<\/strong>, reguluj\u0105cy niewolnictwo i uznaj\u0105cy zniewolonych ludzi za w\u0142asno\u015b\u0107.<\/td><\/tr>
1713<\/strong><\/td>
Ameryka P\u00f3\u0142nocna<\/td>
Pok\u00f3j utrechcki zmusi\u0142 Francj\u0119 do przekazania Wielkiej Brytanii m.in. Akadii, Nowej Fundlandii i teren\u00f3w nad Zatok\u0105 Hudsona.<\/td><\/tr>
1715\u20131722<\/strong><\/td>
Mauritius<\/td>
Francuzi zaj\u0119li Mauritius, nazwany \u00cele de France<\/strong>. Wyspa sta\u0142a si\u0119 baz\u0105 floty i gospodark\u0105 plantacyjn\u0105 opart\u0105 na niewolnictwie.<\/td><\/tr>
1718<\/strong><\/td>
Luizjana<\/td>
Za\u0142o\u017cono Nowy Orlean, g\u0142\u00f3wny o\u015brodek francuskiej Luizjany.<\/td><\/tr>
XVII\u2013XVIII w.<\/strong><\/td>
Antyle i Ocean Indyjski<\/td>
Rozwin\u0119\u0142y si\u0119 plantacje cukru, kawy, bawe\u0142ny i indygowca, wykorzystuj\u0105ce prac\u0119 niewolnik\u00f3w sprowadzanych z Afryki.<\/td><\/tr>
1756\u20131763<\/strong><\/td>
Ameryka P\u00f3\u0142nocna i Indie<\/td>
Po wojnie siedmioletniej Francja utraci\u0142a Kanad\u0119 i wi\u0119kszo\u015b\u0107 wp\u0142yw\u00f3w w Indiach, zachowuj\u0105c jednak dochodowe kolonie karaibskie.<\/td><\/tr>
1791\u20131804<\/strong><\/td>
Saint-Domingue \u2013 Haiti<\/td>
Powstanie niewolnik\u00f3w przekszta\u0142ci\u0142o si\u0119 w rewolucj\u0119. Haiti og\u0142osi\u0142o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 w 1804 roku.<\/td><\/tr>
1794\u20131802<\/strong><\/td>
Kolonie francuskie<\/td>
Rewolucyjna Francja znios\u0142a niewolnictwo w 1794 roku, lecz Napoleon przywr\u00f3ci\u0142 je w 1802 roku.<\/td><\/tr>
1803<\/strong><\/td>
Luizjana<\/td>
Napoleon sprzeda\u0142 Luizjan\u0119 Stanom Zjednoczonym.<\/td><\/tr>
1810\u20131815<\/strong><\/td>
Ocean Indyjski i pozosta\u0142e kolonie<\/td>
Wielka Brytania zaj\u0119\u0142a \u00cele de France i Seszele. Francja zachowa\u0142a m.in. Martynik\u0119, Gwadelup\u0119, Gujan\u0119, R\u00e9union oraz plac\u00f3wki w Indiach. By\u0142 to umowny koniec I imperium.<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
Zdobycie Algieru rozpocz\u0119\u0142o budow\u0119 II imperium. Podb\u00f3j wi\u0105za\u0142 si\u0119 z wojnami, wysiedleniami, konfiskatami ziemi i osadnictwem europejskim.<\/td><\/tr>
1842\u20131853<\/strong><\/td>
Polinezja i Nowa Kaledonia<\/td>
Francja ustanowi\u0142a protektorat nad Tahiti i zaj\u0119\u0142a Now\u0105 Kaledoni\u0119.<\/td><\/tr>
1848<\/strong><\/td>
Kolonie francuskie<\/td>
Francja ostatecznie znios\u0142a niewolnictwo. Niedob\u00f3r si\u0142y roboczej uzupe\u0142niano p\u00f3\u017aniej robotnikami kontraktowymi z Indii, Afryki i Chin.<\/td><\/tr>
1854\u20131865<\/strong><\/td>
Senegal i Afryka Zachodnia<\/td>
Francuzi rozpocz\u0119li ekspansj\u0119 z nadbrze\u017cnych faktorii w g\u0142\u0105b Senegalu.<\/td><\/tr>
1858\u20131863<\/strong><\/td>
Wietnam i Kambod\u017ca<\/td>
Francja zaj\u0119\u0142a Sajgon i utworzy\u0142a koloni\u0119 Kochinchiny. Kambod\u017ca zosta\u0142a francuskim protektoratem.<\/td><\/tr>
Rozpowszechniono system Code de l\u2019indig\u00e9nat<\/strong>, podporz\u0105dkowuj\u0105cy ludno\u015b\u0107 kolonizowan\u0105 odr\u0119bnym przepisom i karom administracyjnym.<\/td><\/tr>
1883\u20131893<\/strong><\/td>
Wietnam, Kambod\u017ca i Laos<\/td>
Utworzono Indochiny Francuskie, obejmuj\u0105ce Kochinchin\u0119, Annam, Tonkin, Kambod\u017c\u0119, a od 1893 roku tak\u017ce Laos.<\/td><\/tr>
lata 80. XIX w.\u20131912<\/strong><\/td>
Afryka Zachodnia i R\u00f3wnikowa<\/td>
Francja podporz\u0105dkowa\u0142a rozleg\u0142e obszary Afryki Zachodniej, \u015arodkowej i Sahary.<\/td><\/tr>
1895\u20131910<\/strong><\/td>
Afryka<\/td>
Utworzono federacje Francuskiej Afryki Zachodniej i Francuskiej Afryki R\u00f3wnikowej.<\/td><\/tr>
1895\u20131896<\/strong><\/td>
Madagaskar<\/td>
Francja zaj\u0119\u0142a Madagaskar, zlikwidowa\u0142a monarchi\u0119 i og\u0142osi\u0142a wysp\u0119 koloni\u0105.<\/td><\/tr>
1898<\/strong><\/td>
Faszoda, Sudan<\/td>
Kryzys francusko-brytyjski zako\u0144czy\u0142 si\u0119 wycofaniem Francji i uznaniem brytyjskiej dominacji nad dolin\u0105 Nilu.<\/td><\/tr>
1912<\/strong><\/td>
Maroko<\/td>
Francja ustanowi\u0142a protektorat nad wi\u0119kszo\u015bci\u0105 Maroka.<\/td><\/tr>
1919\u20131922<\/strong><\/td>
Syria, Liban, Kamerun i Togo<\/td>
Francja otrzyma\u0142a mandaty Ligi Narod\u00f3w nad Syri\u0105 i Libanem oraz cz\u0119\u015bciami dawnych kolonii niemieckich.<\/td><\/tr>
1914\u20131945<\/strong><\/td>
Imperium francuskie<\/td>
Francja wykorzystywa\u0142a \u017co\u0142nierzy, robotnik\u00f3w i zasoby kolonii podczas obu wojen \u015bwiatowych.<\/td><\/tr>
1931<\/strong><\/td>
Pary\u017c<\/td>
Wystawa Kolonialna propagowa\u0142a francusk\u0105 \u201emisj\u0119 cywilizacyjn\u0105\u201d i przedstawia\u0142a Francj\u0119 jako \u015bwiatowe mocarstwo.<\/td><\/tr>
1946<\/strong><\/td>
Francja i kolonie<\/td>
Imperium zast\u0105piono Uni\u0105 Francusk\u0105. Zniesiono indig\u00e9nat<\/em> i prac\u0119 przymusow\u0105. Gwadelupa, Martynika, Gujana i R\u00e9union sta\u0142y si\u0119 departamentami zamorskimi.<\/td><\/tr>
1946\u20131954<\/strong><\/td>
Indochiny<\/td>
Francja prowadzi\u0142a wojn\u0119 z Viet Minhem. Kl\u0119ska pod \u0110i\u1ec7n Bi\u00ean Ph\u1ee7 zako\u0144czy\u0142a francuskie panowanie w Indochinach.<\/td><\/tr>
1947\u20131948<\/strong><\/td>
Madagaskar<\/td>
Francuzi brutalnie st\u0142umili powstanie niepodleg\u0142o\u015bciowe.<\/td><\/tr>
1954\u20131962<\/strong><\/td>
Algieria<\/td>
Wojnie o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 towarzyszy\u0142y zamachy, tortury, represje, zbrodnie i masowe przesiedlenia.<\/td><\/tr>
1956<\/strong><\/td>
Maroko i Tunezja<\/td>
Francja uzna\u0142a niepodleg\u0142o\u015b\u0107 obu pa\u0144stw.<\/td><\/tr>
1958\u20131960<\/strong><\/td>
Afryka francuska<\/td>
Gwinea uzyska\u0142a niepodleg\u0142o\u015b\u0107 w 1958 roku, a wi\u0119kszo\u015b\u0107 pozosta\u0142ych kolonii afryka\u0144skich w 1960 roku.<\/td><\/tr>
1962<\/strong><\/td>
Algieria<\/td>
Algieria uzyska\u0142a niepodleg\u0142o\u015b\u0107. Wydarzenie uznaje si\u0119 za zasadniczy koniec II imperium kolonialnego.<\/td><\/tr>
1975<\/strong><\/td>
Komory i Majotta<\/td>
Komory og\u0142osi\u0142y niepodleg\u0142o\u015b\u0107, natomiast Majotta pozosta\u0142a pod administracj\u0105 francusk\u0105.<\/td><\/tr>
1977<\/strong><\/td>
D\u017cibuti<\/td>
Ostatnia kontynentalna kolonia Francji w Afryce uzyska\u0142a niepodleg\u0142o\u015b\u0107.<\/td><\/tr>
1980<\/strong><\/td>
Nowe Hebrydy<\/td>
Zarz\u0105dzane wsp\u00f3lnie z Wielk\u0105 Brytani\u0105 wyspy uzyska\u0142y niepodleg\u0142o\u015b\u0107 jako Vanuatu.<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Francuski kolonializm przeszed\u0142 dwa odmienne etapy: Po dekolonizacji Francja zachowa\u0142a liczne terytoria zamorskie, m.in. Gwadelup\u0119, Martynik\u0119, Gujan\u0119, R\u00e9union, Majott\u0119, Polinezj\u0119 Francusk\u0105 i Now\u0105 Kaledoni\u0119. W \u015bwietle prawa francuskiego nie s\u0105 one dzi\u015b koloniami, lecz departamentami albo wsp\u00f3lnotami zamorskimi; status cz\u0119\u015bci z nich, zw\u0142aszcza Nowej Kaledonii i Polinezji Francuskiej, nadal wyst\u0119puje jednak w mi\u0119dzynarodowej debacie o […]<\/p>\n","protected":false},"featured_media":0,"menu_order":0,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false},"categories":[],"tags":[],"slide":[],"zagadnienie":[634],"znacznik":[128,130],"class_list":["post-3982","temat","type-temat","status-publish","format-standard","hentry","zagadnienie-kolonializm-francuski","znacznik-kolonie-francuskie","znacznik-os-czasu"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wp.dlaczegopodrozuje.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/temat\/3982","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wp.dlaczegopodrozuje.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/temat"}],"about":[{"href":"https:\/\/wp.dlaczegopodrozuje.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/temat"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wp.dlaczegopodrozuje.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3982"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wp.dlaczegopodrozuje.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3982"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wp.dlaczegopodrozuje.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3982"},{"taxonomy":"slide","embeddable":true,"href":"https:\/\/wp.dlaczegopodrozuje.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fslide&post=3982"},{"taxonomy":"zagadnienie","embeddable":true,"href":"https:\/\/wp.dlaczegopodrozuje.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fzagadnienie&post=3982"},{"taxonomy":"znacznik","embeddable":true,"href":"https:\/\/wp.dlaczegopodrozuje.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fznacznik&post=3982"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}