Zniesienie niewolnictwa w pigułce

RokKraj / ObszarZakaz handlu niewolnikamiZniesienie niewolnictwaKontekst historyczny i wydarzenia powiązane
1772Wielka Brytania (Anglia)Wyrok Somerset v. Stewart – Lord Mansfield uznaje, że niewolnictwo nie ma podstaw w prawie Anglii.
1777Vermont (USA)Konstytucja Vermont zakazuje niewolnictwa.Pierwsza jurysdykcja w Ameryce Północnej znosząca niewolnictwo.
1787Wielka BrytaniaPowstaje Society for Effecting the Abolition of the Slave Trade (Thomas Clarkson, Granville Sharp).
1789FrancjaRewolucja Francuska i Deklaracja Praw Człowieka i Obywatela.
1791–1804Saint-Domingue (Haiti)Rewolucja haitańska pod wodzą Toussainta Louverture’a i Jean-Jacques’a Dessalinesa.
1792DaniaUstawa zakazująca handlu niewolnikami (wejście w życie w 1803 r.).Pierwsze państwo europejskie podejmujące taką decyzję.
1794FrancjaPierwsze zniesienie niewolnictwa w koloniach.Dekret Konwentu Narodowego.
1802FrancjaNapoleon przywraca niewolnictwo.Ustawa z 20 maja 1802 r.
1803DaniaWejście w życie zakazu handlu niewolnikami.
1807Wielka BrytaniaSlave Trade Act 1807 – zakaz handlu niewolnikami.William Wilberforce doprowadza do uchwalenia ustawy.
1808USAZakaz importu niewolników.Wchodzi w życie Act Prohibiting Importation of Slaves.
1810PortugaliaOgraniczenie handlu niewolnikami na północ od równika.Traktat z Wielką Brytanią.
1814–1815EuropaMiędzynarodowe potępienie handlu niewolnikami przez Kongres Wiedeński.Pierwsza wspólna deklaracja mocarstw europejskich.
1817HiszpaniaZobowiązanie do zakończenia handlu niewolnikami.Traktat z Wielką Brytanią.
1823Wielka BrytaniaPowstaje Anti-Slavery Society.
1833Wielka BrytaniaSlavery Abolition Act – zniesienie niewolnictwa w większości kolonii.Parlament przyznaje właścicielom niewolników odszkodowanie w wysokości 20 mln funtów.
1834Imperium BrytyjskieWejście ustawy w życie; rozpoczęcie systemu apprenticeship.Na Mauritius przybywają pierwsi indyjscy pracownicy kontraktowi (Great Experiment).
1837Indie / Imperium BrytyjskieIndian Emigration Act – pierwsza kompleksowa regulacja emigracji kontraktowej z Indii.
1838Imperium BrytyjskieOstateczne zakończenie systemu apprenticeship.Początek masowej migracji indentured labourers do kolonii brytyjskich.
1846TunezjaZniesienie niewolnictwa.Pierwsze państwo muzułmańskie dokonujące takiej reformy.
1848FrancjaOstateczne zniesienie niewolnictwa.Dekret Victora Schœlchera.
1848DaniaZniesienie niewolnictwa w Duńskich Indiach Zachodnich.Peter von Scholten ogłasza emancypację.
1861RosjaUwłaszczenie chłopów pańszczyźnianych.Reforma Aleksandra II – ważny kontekst światowych reform pracy przymusowej.
1863HolandiaEmancipatiewet – zniesienie niewolnictwa.Dotyczy Surinamu i Antyli Holenderskich.
1865USAXIII poprawka do Konstytucji znosi niewolnictwo.Koniec wojny secesyjnej.
1869PortugaliaFormalne zniesienie niewolnictwa.Reformy liberalne w imperium portugalskim.
1873HiszpaniaZniesienie niewolnictwa w Portoryko.
1886HiszpaniaZniesienie niewolnictwa na Kubie.Ostatnia duża kolonia hiszpańska z niewolnictwem.
1888BrazyliaLei Áurea (Złota Ustawa) znosi niewolnictwo.Księżniczka Izabela podpisuje ustawę; Brazylia staje się ostatnim państwem obu Ameryk znoszącym niewolnictwo.
1890Państwa europejskie i USADalsza współpraca przeciwko handlowi niewolnikami w Afryce.General Act of Brussels.
1926Liga NarodówSlavery Convention – pierwsza międzynarodowa definicja niewolnictwa.
1948ONZArt. 4 Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka zakazuje niewolnictwa.
1956ONZSupplementary Convention on the Abolition of Slavery rozszerza zakaz na praktyki podobne do niewolnictwa.
DataZakaz handlu niewolnikami (Abolicja handlu)Zniesienie niewolnictwa (Emancypacja)Wydarzenia kontekstowe / Akty prawneKraj / ZasięgKluczowe postacie
1772——Sprawa Somersetta – orzeczenie sądu, że niewolnictwo jest niezgodne z prawem angielskimWielka BrytaniaLord Mansfield
1777—Zniesienie niewolnictwa—Vermont (USA)—
1780——Ustawa o stopniowym znoszeniu niewolnictwa (pierwsza w USA)Pensylwania (USA)—
1787——Założenie Towarzystwa Zniesienia Handlu NiewolnikamiWielka BrytaniaWilliam Wilberforce, Thomas Clarkson
1791——Wybuch rewolucji haitańskiej – powstanie niewolnikówSan Domingo (Haiti)Toussaint L’Ouverture
1792 / 1803Zakaz handlu niewolnikami (dekret 1792, w życie od 1803)——Dania-Norwegia—
1794—Pierwsza abolicja (zniesienie niewolnictwa w koloniach)—Francja (rząd rewolucyjny)—
1804—Zniesienie niewolnictwa po uzyskaniu niepodległości—HaitiToussaint L’Ouverture, Jean-Jacques Dessalines
1807Ustawa o zniesieniu handlu niewolnikami (Slave Trade Act)——Imperium BrytyjskieWilliam Wilberforce, Thomas Clarkson
1808Zakaz importu niewolników——USAThomas Jefferson (podpis)
1815——Deklaracja Kongresu Wiedeńskiego potępiająca handel niewolnikamiMiędzynarodowa—
1823—Zniesienie niewolnictwa—Chile—
1829—Zniesienie niewolnictwa—MeksykVicente Guerrero
1833 / 1838—Ustawa o zniesieniu niewolnictwa (1833, pełne zniesienie 1838)—Imperium BrytyjskieWilliam Wilberforce, Thomas Fowell Buxton
1840——Światowa Konwencja Antyniewolnicza w LondynieMiędzynarodowaJoseph Sturge
1843——Traktat Londyński – prawo przeszukiwania statkówMiędzynarodowy—
1848—Ostateczna abolicja (dekret Schœlchera)—Francja (II Republika)Victor Schœlcher
1863—Proklamacja Emancypacji (objęła tylko stany zbuntowane)—USA (wojna secesyjna)Abraham Lincoln
1865—XIII Poprawka do Konstytucji (zniesienie niewolnictwa w całym kraju)—USAAbraham Lincoln (inicjator)
1888—Złote Prawo (Lei Áurea) – ostateczne zniesienie—BrazyliaKsiężniczka Izabela (podpis)

  • Twórcy Państwa Bułgarskiego

    Za symboliczny początek powstania państwa bułgarskiego uznaje się rok 681. Wówczas to wielkie Cesarstwo Bizantyjskie, po przegranej bitwie z protobułgarami dowodzonymi przez Asparucha, uznało jego panowanie na terenach na południe… czytaj dalej

  • Bułgarskie Odrodzenie Narodowe

    My, Polacy, często szczycimy się naszą wytrwałością w utrzymywaniu narodowej tożsamości podczas ponad 120 letniego okresu zaborów – od 1795 r., kiedy to po raz trzeci i ostateczny dokonano rozbioru… czytaj dalej

  • Ti Fock – Kom Le Long

    „Nigdy nie uda mi się osiągnąć czystego brzmienia. Zawsze muszę je zamulać, tworzyć fuzje, prawdopodobnie dlatego, że sam jestem rasy mieszanej.” – mówi o sobie Jean-Michel Fock. czytaj dalej

  • Francja uznaje niewolnictwo za zbrodnie przeciw ludzkości

    Francja jako pierwszy kraj na świecie uznała handel niewolnikami za zbrodnię przeciwko ludzkości. W maju 2001 r., po trzech latach prac, została przyjęta tzw. ustawa Taubiry (od nazwiska posłanki z… czytaj dalej

  • Kościół anglikański wspierał handel niewolnikami

    W 2024 r. wartość funduszu wieczystego Kościoła Anglikańskiego wynosiła nieco ponad 11 mld funtów brytyjskich. Szacuje się, że nawet 1,4 miliarda funtów tego majątku – liczone w aktualnych wartościach pieniądza… czytaj dalej

  • Francja w 2026 r. znosi kodeks niewolników.

    Jest rok 2026. Prawie 200 lat po ostatecznym zniesieniu niewolnictwa we Francji (1848 r.). I prawie 350 lat od uchwalenia pierwszego edyktu królewskiego (tzw. lettres patentes) regulującego status i życie… czytaj dalej

  • Danyèl Waro

    „Mój przypadek jest fascynujący, bo lubię sytuacje, które wywołują niepokój. A mnie to skłania do refleksji nad sobą: kim jestem? Małym białym człowieczkiem śpiewającym maloyę? Francuzem z Francji śpiewającym maloyę?… czytaj dalej