Francja jako pierwszy kraj na świecie uznała handel niewolnikami za zbrodnię przeciwko ludzkości. W maju 2001 r., po trzech latach prac, została przyjęta tzw. ustawa Taubiry (od nazwiska posłanki z Francuskiej Gujany), która – można powiedzieć – symbolicznie rozpoczęła proces rozliczania się z tymi ciemnymi kartami historii Francji.
Krótka ustawa, bo mając ledwie cztery artykuły, wywołała debaty i kontrowersje. Zwłaszcza w środowisku historyków, które obawiało się „instrumentalizacji historii” poprzez narzucanie określonej narracji prawnej. Krytykowano również, że ustawa pomija inne aspekty handlu niewolnikami, np. arabski handel niewolnikami
Artykuł 1
Republika Francuska uznaje, że transatlantycki handel niewolnikami i handel niewolnikami na Oceanie Indyjskim z jednej strony, a niewolnictwo z drugiej strony, dokonywane od XV wieku w obu Amerykach i na Karaibach, na Oceanie Indyjskim i w Europie wobec ludności afrykańskiej, indiańskiej, malgaskiej i indiańskiej, stanowią zbrodnię przeciwko ludzkości.Artykuł 2
Programy nauczania i programy badawcze z zakresu historii i nauk humanistycznych nadadzą handlowi niewolnikami i niewolnictwu należne im istotne miejsce. Będziemy wspierać i promować współpracę, która połączy dostępne w Europie archiwa pisane ze źródłami ustnymi i wiedzą archeologiczną zgromadzoną w Afryce, obu Amerykach, na Karaibach i wszystkich innych terytoriach, na których istniało niewolnictwo.Artykuł 3
Petycja o uznanie transatlantyckiego handlu niewolnikami, handlu niewolnikami na Oceanie Indyjskim oraz niewolnictwa za zbrodnie przeciwko ludzkości zostanie złożona do Rady Europy, organizacji międzynarodowych i Organizacji Narodów Zjednoczonych. Petycja ta będzie również dążyć do ustalenia wspólnej międzynarodowej daty upamiętnienia zniesienia handlu niewolnikami i niewolnictwa, z zastrzeżeniem dat upamiętniających zniesienie handlu niewolnikami i niewolnictwa, właściwych dla każdego z francuskich departamentów zamorskich.Artykuł 4
Ostatni akapit jedynego artykułu ustawy nr 83-550 z dnia 30 czerwca 1983 r., dotyczącego upamiętnienia zniesienia niewolnictwa, zostaje zastąpiony trzema akapitami o następującym brzmieniu: „Dekret ustala datę upamiętnienia dla każdej z wyżej wymienionych wspólnot terytorialnych; We Francji metropolitalnej datę corocznego upamiętnienia zniesienia niewolnictwa ustala rząd po przeprowadzeniu możliwie najszerszych konsultacji; Należy powołać komitet złożony z wykwalifikowanych osób, w tym przedstawicieli stowarzyszeń broniących pamięci niewolników, którego zadaniem będzie proponowanie na całym terytorium kraju miejsc i działań gwarantujących utrwalenie pamięci o tej zbrodni przez pokolenia.
