Zniesienie niewolnictwa w pigułce

RokKraj / ObszarZakaz handlu niewolnikamiZniesienie niewolnictwaKontekst historyczny i wydarzenia powiązane
1772Wielka Brytania (Anglia)Wyrok Somerset v. Stewart – Lord Mansfield uznaje, że niewolnictwo nie ma podstaw w prawie Anglii.
1777Vermont (USA)Konstytucja Vermont zakazuje niewolnictwa.Pierwsza jurysdykcja w Ameryce Północnej znosząca niewolnictwo.
1787Wielka BrytaniaPowstaje Society for Effecting the Abolition of the Slave Trade (Thomas Clarkson, Granville Sharp).
1789FrancjaRewolucja Francuska i Deklaracja Praw Człowieka i Obywatela.
1791–1804Saint-Domingue (Haiti)Rewolucja haitańska pod wodzą Toussainta Louverture’a i Jean-Jacques’a Dessalinesa.
1792DaniaUstawa zakazująca handlu niewolnikami (wejście w życie w 1803 r.).Pierwsze państwo europejskie podejmujące taką decyzję.
1794FrancjaPierwsze zniesienie niewolnictwa w koloniach.Dekret Konwentu Narodowego.
1802FrancjaNapoleon przywraca niewolnictwo.Ustawa z 20 maja 1802 r.
1803DaniaWejście w życie zakazu handlu niewolnikami.
1807Wielka BrytaniaSlave Trade Act 1807 – zakaz handlu niewolnikami.William Wilberforce doprowadza do uchwalenia ustawy.
1808USAZakaz importu niewolników.Wchodzi w życie Act Prohibiting Importation of Slaves.
1810PortugaliaOgraniczenie handlu niewolnikami na północ od równika.Traktat z Wielką Brytanią.
1814–1815EuropaMiędzynarodowe potępienie handlu niewolnikami przez Kongres Wiedeński.Pierwsza wspólna deklaracja mocarstw europejskich.
1817HiszpaniaZobowiązanie do zakończenia handlu niewolnikami.Traktat z Wielką Brytanią.
1823Wielka BrytaniaPowstaje Anti-Slavery Society.
1833Wielka BrytaniaSlavery Abolition Act – zniesienie niewolnictwa w większości kolonii.Parlament przyznaje właścicielom niewolników odszkodowanie w wysokości 20 mln funtów.
1834Imperium BrytyjskieWejście ustawy w życie; rozpoczęcie systemu apprenticeship.Na Mauritius przybywają pierwsi indyjscy pracownicy kontraktowi (Great Experiment).
1837Indie / Imperium BrytyjskieIndian Emigration Act – pierwsza kompleksowa regulacja emigracji kontraktowej z Indii.
1838Imperium BrytyjskieOstateczne zakończenie systemu apprenticeship.Początek masowej migracji indentured labourers do kolonii brytyjskich.
1846TunezjaZniesienie niewolnictwa.Pierwsze państwo muzułmańskie dokonujące takiej reformy.
1848FrancjaOstateczne zniesienie niewolnictwa.Dekret Victora Schœlchera.
1848DaniaZniesienie niewolnictwa w Duńskich Indiach Zachodnich.Peter von Scholten ogłasza emancypację.
1861RosjaUwłaszczenie chłopów pańszczyźnianych.Reforma Aleksandra II – ważny kontekst światowych reform pracy przymusowej.
1863HolandiaEmancipatiewet – zniesienie niewolnictwa.Dotyczy Surinamu i Antyli Holenderskich.
1865USAXIII poprawka do Konstytucji znosi niewolnictwo.Koniec wojny secesyjnej.
1869PortugaliaFormalne zniesienie niewolnictwa.Reformy liberalne w imperium portugalskim.
1873HiszpaniaZniesienie niewolnictwa w Portoryko.
1886HiszpaniaZniesienie niewolnictwa na Kubie.Ostatnia duża kolonia hiszpańska z niewolnictwem.
1888BrazyliaLei Áurea (Złota Ustawa) znosi niewolnictwo.Księżniczka Izabela podpisuje ustawę; Brazylia staje się ostatnim państwem obu Ameryk znoszącym niewolnictwo.
1890Państwa europejskie i USADalsza współpraca przeciwko handlowi niewolnikami w Afryce.General Act of Brussels.
1926Liga NarodówSlavery Convention – pierwsza międzynarodowa definicja niewolnictwa.
1948ONZArt. 4 Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka zakazuje niewolnictwa.
1956ONZSupplementary Convention on the Abolition of Slavery rozszerza zakaz na praktyki podobne do niewolnictwa.
DataZakaz handlu niewolnikami (Abolicja handlu)Zniesienie niewolnictwa (Emancypacja)Wydarzenia kontekstowe / Akty prawneKraj / ZasięgKluczowe postacie
1772Sprawa Somersetta – orzeczenie sądu, że niewolnictwo jest niezgodne z prawem angielskimWielka BrytaniaLord Mansfield
1777Zniesienie niewolnictwaVermont (USA)
1780Ustawa o stopniowym znoszeniu niewolnictwa (pierwsza w USA)Pensylwania (USA)
1787Założenie Towarzystwa Zniesienia Handlu NiewolnikamiWielka BrytaniaWilliam Wilberforce, Thomas Clarkson
1791Wybuch rewolucji haitańskiej – powstanie niewolnikówSan Domingo (Haiti)Toussaint L’Ouverture
1792 / 1803Zakaz handlu niewolnikami (dekret 1792, w życie od 1803)Dania-Norwegia
1794Pierwsza abolicja (zniesienie niewolnictwa w koloniach)Francja (rząd rewolucyjny)
1804Zniesienie niewolnictwa po uzyskaniu niepodległościHaitiToussaint L’Ouverture, Jean-Jacques Dessalines
1807Ustawa o zniesieniu handlu niewolnikami (Slave Trade Act)Imperium BrytyjskieWilliam Wilberforce, Thomas Clarkson
1808Zakaz importu niewolnikówUSAThomas Jefferson (podpis)
1815Deklaracja Kongresu Wiedeńskiego potępiająca handel niewolnikamiMiędzynarodowa
1823Zniesienie niewolnictwaChile
1829Zniesienie niewolnictwaMeksykVicente Guerrero
1833 / 1838Ustawa o zniesieniu niewolnictwa (1833, pełne zniesienie 1838)Imperium BrytyjskieWilliam Wilberforce, Thomas Fowell Buxton
1840Światowa Konwencja Antyniewolnicza w LondynieMiędzynarodowaJoseph Sturge
1843Traktat Londyński – prawo przeszukiwania statkówMiędzynarodowy
1848Ostateczna abolicja (dekret Schœlchera)Francja (II Republika)Victor Schœlcher
1863Proklamacja Emancypacji (objęła tylko stany zbuntowane)USA (wojna secesyjna)Abraham Lincoln
1865XIII Poprawka do Konstytucji (zniesienie niewolnictwa w całym kraju)USAAbraham Lincoln (inicjator)
1888Złote Prawo (Lei Áurea) – ostateczne zniesienieBrazyliaKsiężniczka Izabela (podpis)

  • Kolonie Francuskie

    Francuski kolonializm przeszedł dwa odmienne etapy: Po dekolonizacji Francja zachowała liczne terytoria zamorskie, m.in. Gwadelupę, Martynikę, Gujanę, Réunion, Majottę, Polinezję Francuską i Nową Kaledonię. W świetle prawa francuskiego nie są… czytaj dalej

  • Podboje Portugalii i jej kolonie w pigułce

    Portugalski kolonializm przechodził trzy zasadnicze etapy: Największe znaczenie gospodarcze miała najpierw kontrola handlu przyprawami, później cukier i niewolnicy, następnie brazylijskie złoto, a po utracie Brazylii — eksploatacja afrykańskich kolonii. Imperium… czytaj dalej

  • Francja uznaje niewolnictwo za zbrodnie przeciw ludzkości

    Francja jako pierwszy kraj na świecie uznała handel niewolnikami za zbrodnię przeciwko ludzkości. W maju 2001 r., po trzech latach prac, została przyjęta tzw. ustawa Taubiry (od nazwiska posłanki z… czytaj dalej