W drodze powrotnej z Indii w 1674 roku admirał Jacob de La Haye (królewski gubernator francuskich posiadłości oraz zwierzchnik działalności Francuskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej na Oceanie Indyjskim) zatrzymuje się na Reunion, gdzie odkrywa zarzewie buntu. Przed wyruszeniem w dalszą drogę wydaje rozporządzenie dotyczące administracji wyspy. Rozporządzenie to uznaje się za pierwszą „konstytucję” Reunion.
Dokument zwięźle oddaje to, co było normą w czasach, gdy kolonizowano Reunion. Handel na szlakach zamorskich był kontrolowany i reglamentowany. Segregacja rasowa zaczyna znajdować swoje oparcie w prawie (tutaj w postaci zakazu mieszanych małżeństw). Dezercje i ucieczki w góry znaczyły historię wyspy od samego jej początku.
Uwagę zwraca dbałość o rozwój kolonii wyrażona m.in. zakazem polowań, w tym żółwi morskich, oraz obowiązkiem utrzymywania wołów i drobnego inwentarza. Kolonia miała być samowystarczalna i służyć zaopatrzeniu przepływających tędy statków.
Ciekawostką jest podział kar pieniężnych, gdzie oprócz Króla i donosiciela w podziale bierze udział „szpital”. Ile de Bourbon (jak wtedy nazywano wyspę) była traktowana jako miejsce rekonwalescencji, jakbyśmy to dzisiaj nazwali, dla kolonistów z Madagaskaru oraz marynarzy Kompanii powracających z ciężkich podróży do Indii.
Art. 1
Postanawia się, że wszyscy oficerowie, żołnierze i marynarze złożą przysięgę wierności dowódcy, pod którego rozkazami służą. Nie mogą odmawiać wykonania żadnego polecenia wydanego im dla służby Króla, bez względu na niebezpieczeństwa, ryzyko czy przeciwności losu, jakie mogłyby ich z tego powodu spotkać.Art. 2
Nakazuje się również, aby powyższe postanowienia były przestrzegane przez wszystkich, zarówno przebywających na lądzie, jak i na morzu. Gubernatorzy, kapitanowie, konsulowie oraz inni urzędnicy zostają wyraźnie zobowiązani do ich egzekwowania pod odpowiedzialnością osobistą.Art. 3
Zakazuje się wymawiania imienia Boga na próżno. Każdy, kto dopuści się bluźnierstwa, zostanie przywiązany do pala i ukarany karą cielesną.Art. 4
Nikomu nie wolno opuszczać obozu ani miejsca postoju bez zgody dowódcy.Art. 5
Żaden żołnierz, marynarz, osadnik ani inna osoba nie może buntować się przeciw oficerom wojsk lądowych lub morskich, grozić im ani wyrządzać im szkody, pod karą śmierci.Art. 6
Wszyscy oficerowie oraz inne osoby odpowiedzialne za powierzone im obowiązki odpowiadają za wszystko, co znajduje się pod ich nadzorem.Art. 7
Surowo zakazuje się wszystkim osobom grabieży, kradzieży, wyrządzania jakiejkolwiek szkody, przywłaszczania sobie cudzej własności, choćby najmniejszej wartości, a także bicia lub jakiegokolwiek znęcania się nad mieszkańcami oraz naruszania ich mienia. Za drobniejsze wykroczenia grozi kara grzywny, za poważniejsze – kara cielesna, a za szczególnie ciężkie przestępstwa lub ich powtórzenie – kara śmierci.Art. 8
Nikomu nie wolno wywozić z lądu żadnych towarów na statki ani prowadzić handlu bez zgody gubernatora lub dowódcy. Za naruszenie tego zakazu grozi grzywna w wysokości dwudziestu ecu, z czego połowa przypada Królowi, jedna czwarta donosicielowi, a jedna czwarta szpitalowi. W razie nieuiszczenia grzywny w ciągu ośmiu dni sprawca pozostanie przez sześć miesięcy na wyspie, wykonując pracę bez wynagrodzenia. Wszystkie produkty i towary należy dostarczać królewskiemu urzędnikowi magazynowemu, który wypłaci za nie należność zgodnie z ustalonymi taryfami.Art. 9
Sól oraz wszystkie inne towary mają być dostarczane do magazynów wyznaczonych przez gubernatora. Nikomu nie wolno prowadzić nimi handlu pod jakimkolwiek innym pretekstem, pod groźbą kar określonych powyżej. Każdy ma obowiązek zgłosić posiadane ubrania i towary przywiezione z zewnątrz; w przeciwnym razie podlegają one konfiskacie oraz karze grzywny.Art. 10
Mieszkańcom wolno handlować między sobą, sprzedawać i wymieniać wszelkie produkty oraz towary pochodzące z ich własnych gospodarstw. Nie wolno im jednak w żaden sposób sprzedawać ani dostarczać tych produktów załogom statków francuskich ani zagranicznych, niezależnie od ich pochodzenia. Wszystkie towary mają być przekazywane do królewskich magazynów, skąd mieszkańcy otrzymają zapłatę proporcjonalną do ilości dostarczonych produktów.Art. 11
Zaopatrzenie królewskich magazynów ma pochodzić w połowie z dostaw królewskich, a w połowie od mieszkańców, proporcjonalnie do ilości posiadanych przez nich dóbr. Dzięki temu ci, którzy pracują więcej, będą czerpać odpowiednio większe korzyści.Art. 12
Nikomu nie wolno polować na ptaki, czworonogi ani jakąkolwiek inną zwierzynę pod karą grzywny w wysokości dwudziestu ecu, z czego połowa przypada Królowi, jedna czwarta donosicielowi, a jedna czwarta dla szpitala. W razie braku zapłaty sprawca zostanie zobowiązany do sześciu miesięcy pracy na wyspie bez wynagrodzenia za pierwszym razem, natomiast w przypadku ponownego wykroczenia grozi mu kara dożywotnia. Rozkaz ten ma być wykonywany z całą stanowczością, gdyż zaobserwowaliśmy, że swoboda polowania czyni mieszkańców leniwymi i próżnymi. Nie troszczą się oni o uprawę ziemi ani o hodowlę zwierząt na własne utrzymanie, a zamiast rozwijać kolonię, przyczyniają się do jej wyniszczenia.Art. 13
Każdy mieszkaniec ma obowiązek utrzymywać i wyszkolić dwa woły, a przynajmniej jednego, do pracy przy orce lub jako zwierzę juczne, stosownie do warunków miejsca, w którym mieszka. Zwierzęta te mają służyć jego własnym potrzebom. Po upływie sześciu miesięcy od ogłoszenia niniejszego rozporządzenia za niewypełnienie tego obowiązku grozi grzywna w wysokości dziesięciu liwrów, rozdzielana zgodnie z wcześniejszymi zasadami. Nakaz ten leży zarówno w interesie prywatnym mieszkańców, jak i dobra publicznego, ponieważ jest to najlepszy sposób zapewnienia obfitości zbóż i warzyw oraz ich sprawnego transportu na statki, co przyczyni się do rozwoju korzystnego handlu na wyspie.Art. 14
Nikomu nie wolno posiadać psa ani suki bez wyraźnego, pisemnego zezwolenia gubernatora. Za pierwsze naruszenie tego zakazu grozi grzywna w wysokości dwóch ecu, a za ponowne – kara cielesna.Art. 15
Nie wolno niszczyć rojów dzikich pszczół ani wybierać z nich miodu bez zezwolenia, pod karą grzywny w wysokości dwunastu liwrów. Dopuszcza się jednak zabieranie rojów w celu ich hodowli w ulach, zgodnie ze sposobem stosowanym we Francji, aby służyły własnym potrzebom mieszkańców.Art. 16
Nikomu nie wolno zabijać ani chwytać żółwi lądowych, ani na własne pożywienie, ani jako karmy dla świń, ani z jakiegokolwiek innego powodu, bez pisemnego zezwolenia gubernatora określającego liczbę zwierząt, które wolno pozyskać. Żółwie mają być chwytane w obecności świadków.Art. 17
Każdy ma obowiązek, działając z dobrą wolą, pomagać w chwytaniu i karaniu dezerterów ukrywających się w górach, ponieważ leży to w interesie publicznym. Osobom, które schwytałyby ich żywych lub martwych, zostanie przyznana nagroda.Art. 18
Nikomu nie wolno utrzymywać kontaktów ani prowadzić rozmów z wymienionymi dezerterami pod groźbą kary, chyba że niezwłocznie zawiadomi o tym gubernatora, z uwzględnieniem odległości miejsca, w którym się znajduje.Art. 19
Każdy osadnik ma obowiązek posiadać co najmniej dwieście sztuk drobiu, dwanaście świń, sześć tysięcy miar ryżu oraz trzy tysiące miar warzyw, zbóż i pszenicy – w możliwie największej ilości, stosownie do warunków jego gospodarstwa i zgodnie z coroczną oceną gubernatora.Art. 20
Zakazuje się Francuzom zawierania małżeństw z czarnoskórymi kobietami, gdyż mogłoby to zniechęcić czarnoskórych do służby. Zakazuje się również czarnoskórym zawierania małżeństw z białymi kobietami, ponieważ byłoby to pomieszaniem porządku, którego należy unikać.Art. 21
Wszyscy, którzy zdezerterowali i ukrywali się w górach, zostaną pozbawieni wszelkich nagród, wynagrodzeń i należnych im wypłat, a ich majątek zostanie skonfiskowany na rzecz Króla.Art. 22
Jednakże, w ramach szczególnej łaski, którą mamy nadzieję uzyskać od Jego Królewskiej Mości, tym spośród nich, którzy obecnie pozostaną na wyspie, zostaną zwrócone ziemie i posiadłości. Będą mogli korzystać z nich jako ze swojej własności, na równi z pozostałymi mieszkańcami, i nie będą w przyszłości ścigani za wcześniejszą dezercję, ponieważ dobrowolnie powrócili i otrzymali przebaczenie.Art. 23
W sprawach zagrożonych karą śmierci będą zwoływani znakomitsi mieszkańcy (notable), aby wydali wyrok wobec oskarżonych. Za swoje opinie będą odpowiadać przed Jego Królewską Mością lub jego namiestnikami generalnymi i sami poniosą karę, jeśli nie będą orzekać zgodnie z prawem i sprawiedliwością lub jeśli nie wymierzą kar odpowiednich do popełnionych przestępstw. Swoje orzeczenia mają podpisywać.Art. 24
Wszyscy są zobowiązani zawiadamiać o spiskach, tajnych zmowach, nadużyciach przeciw służbie Króla oraz o wszelkich niebezpiecznych zamiarach, o których powzięli wiadomość, pod groźbą ukarania jako współwinni.Art. 25
Wyznaczeni zostaną myśliwi, których obowiązkiem będzie dostarczanie do królewskich magazynów – za pośrednictwem urzędników wyznaczonych do tego celu – mięsa i dziczyzny niezbędnych do wyżywienia mieszkańców oraz cudzoziemców, zgodnie z wydawanymi im poleceniami. Zabrania się im handlować, sprzedawać lub dostarczać zwierzyny gdziekolwiek indziej niż do królewskich magazynów i wyłącznie urzędnikom odpowiedzialnym za jej rozdział. Za pierwsze naruszenie tego zakazu grozi kara grzywny w wysokości 100 liwrów, z czego połowa przypada donosicielowi, a druga połowa szpitalowi, oraz obowiązek pozostania na wyspie przez dwa lata na własny koszt, bez prawa do jakiegokolwiek wynagrodzenia. W przypadku ponownego wykroczenia sprawca zostanie powieszony i uduszony.[źródło: archiwum wikiwix, ImazPress, tłumaczenie: AI]